Vaderdag

Binnenkort is het weer vaderdag. Een dag om te onthouden, of meer eigenlijk, een dag om te her-inneren; opnieuw naar binnen brengen dus. Mij schiet dan steevast te binnen, dat het wederom tijd is om in de tuin van mijn vader te gaan werken.
Hij heeft een mooie tuin, daarover niets dan lof, maar hijzelf is niet altijd in de gelegenheid er wat aan te doen. Vraag me niet waarom; zoiets kun je beter bij hemzelf aankaarten. In ieder geval rekent hij erop dat zijn kinderen zijn tuin verzorgen. En als vader is dat toch wel iets waarop je mag rekenen, zelfs in deze tijd. Bovendien, rekenen kan hij als geen ander. Voor hem blijft één plus één plus één één, als je begrijpt wat ik bedoel.
Op zich lijkt zo'n voornemen om in de tuin van je vader te gaan werken, heel aardig en wellicht ook nuttig. Het zou anders worden als het iedere dag vaderdag zou zijn Het zou dan nog aardiger en nuttiger worden. Dat zal je misschien vreemd in de oren klinken. Dat ligt niet direkt aan de oren zelf, maar meer aan hetgeen zich ertussen (soms zelfs harmonisch) afspeelt. Hoe het ook zij, ik zal je die oorklanken proberen uit te leggen, door je uit te nodigen voor een dagje tuinarbeid. Als je echter liever zelf een tuintje zou willen kiezen, ook goed. Ik geloof dat mijn vader daar weinig bezwaar tegen zal hebben: alle tuinen zijn hem even lief.
Als je niet zo vaak in de tuin werkt, dan levert die aktiviteit al gauw wat klachten op. Dat is wellicht vervelend, maar verveling is niet iets waarmee je mijn vader moet lastig vallen. Hij verveelt zich nooit. Maar in ieder geval mag je rekenen op blaren op je handen, pijn in je rug, een verbrand gezicht, soms spottende opmerkingen van de buurman en natuurlijk vieze voeten. Doodvermoeiend dus. Dat van die vieze voeten wordt meestal simpel opgelost, door de heer des huizes te vragen of je je voeten mag wassen. Daarin stemt hij steeds toe en zet zelfs alles ervoor gereed. Maar al die andere klachten zijn niet zo één-twee-drie op te lossen. Dat vergt wat meer tijd, maar vooral inzicht in het werk.
Om met de opmerkingen van de buurman te beginnen. Mijn vader zegt me altijd, dat als ik iemand tegenkom op mijn weg, ik er even bij moet stilstaan, dus ook bij de buurman. Dat ik moet beseffen dat iedere ontmoeting bijzonder is. Want, zo zegt hij dan, zoals je de buurman ziet zo zie je jezelf ook, zoals je hem behandelt behandel je jezelf, zoals je over hem denkt denk je over jezelf. Dus, zo vervolgt hij dan, vergeet dit niet, want in hem vind je jezelf of verlies je jezelf. En dan denk ik altijd maar weer: die ouwe kan het zo mooi vertellen.
Van al het werken in de tuin word ik hondsmoe. Mijn vader weet daar wel raad mee. Zijn devies is: Hoe kun je nou moe worden van het werken in de tuin? Je zal wel moe worden van al dat denken dat je doet. Je moet niet denken, doe maar nou gewoon. Maar misschien heeft hij wel makkelijk praten. Toch komt dan steeds weer een beeld in mij op: ik zie dan voor mij een kaal terrein, waarop hij moeiteloos een schitterende tuin tevoorschijn tovert. En in dat beeld staat hij altijd te schaterlachen, alsof hij alleen weet hoe dat moet.
Als je niet zo vaak in de tuin werkt, krijg je zeker blaren. Dat kan mij iedere keer erg kwaad maken. Dan denk ik, weg met die tuin, hij bekijkt het maar, en besef op hetzelfde moment dat hij het inderdaad bekijkt. Hij zegt dan altijd: jongen, waar jij je niet allemaal druk over maakt. Dit is een vredige tuin. En die tuin laat ik je na. Je mag hem weigeren, maar dat neemt niet weg dat ik je deze tuin toch nalaat. En dan sta ik daar weer met een mond vol tanden, en blaren op mij handen.
En zo geeft hij vaak lessen in het tuinieren. Als we samen naar zo'n mooie plant kijken, komt er soms zomaar een opmerking uit het niets (weet ik veel): Kijk, zegt hij dan, een mooie bloem. Eeuwig gracieus. Net zoals jij, eeuwig bloem.
En zo geeft hij je doorlopend goede raad, zoals een goed huisvader betaamt. Dat kan soms knap vervelend overkomen, maar ik weet zo langzamerhand dat hij het allemaal goed bedoelt.
Zo maant hij je regelmatig vooral niet te lang in de zon te werken, maar ook zo nu en dan eens de schaduwplekken in de tuin op te zoeken. In de schaduw wil de tuin meestal niet zo erg. Wat er groeit behoeft daardoor meestal bijzondere aandacht. Ondanks dat is het in de schaduw toch wel heerlijk toeven. Aan de andere kant is het niet erg zinvol om alleen maar in de schaduw te blijven. Soms moet je gewoon een tijdje in de warmte zijn, om zodoende weer voldoende opgeladen te worden.
Hij zegt ook altijd dat tuinieren een creatieve bezigheid is. En creativiteit is wat iedereen in zich heeft. Je kan het verstoppen, ontkennen, verminderen, maar je kan er niet onderuit. Dat heeft hij, hoe kan het anders, natuurlijk goed gezien.
Het is vanzelfsprekend steeds belangrijk om niet teveel gebukt door de tuin te gaan. De hemel is immers boven je hoofd. Je moet duidelijk weten waar alles heen groeit: naar het licht. Dat neemt niet weg dat je zo nu en dan onkruid moet wieden, liefst met wortel en al, zodat het niet meer terugkomt. En daarvoor moet je noodgedwongen soms diep bukken. Je kunt wel net doen alsof er geen onkruid is, maar daarmee los je toch weinig op. Het zal eerder doorgroeien en voordat je het weet kun je de hemel niet meer zien. Het onkruid wieden vereist weliswaar enig inzicht, maar met behulp van de heer des huizes krijgt men dat snel onder de knie. Met een beetje vertrouwen kom je al snel een heel eind.
Er zijn mensen die in kabouters geloven, met name in tuinkabouters. Dat zijn van die mannekes met van die rode mutsjes die het kennelijk leuk vinden in jouw tuin te werken. Dat is natuurlijk heel aardig van hen, maar helaas het is een illusie. Vandaar dus dat een ieder zelf de handen uit de mouwen moet steken.
Mijn vader geeft mij dus vaak goede raad. Onlangs nog zei hij: als je een mooie tuin wilt hebben, moet je een mooie tuin zien. Dan denk ik altijd: er is nog veel werk te doen. En terwijl ik me dan een ongeluk sta te werken, zit hij op de porch te genieten van zijn mooie tuin. Volgende keer moet hij me dat toch nog maar eens uitleggen.

Curaçao, 2 juni 1997.


[Top of page]